نکاتی ضروری برای انتخاب موضوع پایان‎نامه

انتخاب موضوع پایان‎نامه یکی از دشوارترین انتخاب‌های دوران تحصیل می‌باشد که دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترا با آن درگیر می‌باشند. انتخاب موضوع پایان نامه با یک سؤال علمی شکل می‌گیرد، این سؤال باید به گونه‌ای باشد که:

۱. پاسخ به این سؤال هنوز مشخص نشده باشد که می‌تواند ناشی از دو حالت باشد:

الف) سؤال تاکنون مطرح نشده‎است.

ب) پاسخ به روشی چالش برانگیز مطرح شده که نتیجه‌ای در بر نداشته است.

۲. پاسخ به سؤال از قبل داده شده‎باشد. برای پاسخ به سؤالات علمی، پیش فرض‌هایی مورد نیاز است که در تحقیقات قبلی پاسخ داده شده است. تحقیقی که بر پایه تحقیقات قبلی شکل بگیرد یک تحقیق علمی است. محقق می‌بایست حلقه تحقیقات قبلی را تکمیل کند.

 

مرحله اول: ملاحظات و نکات اولیه

علاقه مهم‌ترین بخش در انتخاب موضوع پایان‎نامه است که می‌تواند موجب انگیزه شود. موضوع را بر اساس علاقه انتخاب کنید تا در ادامه دلسرد نشوید. برای انتخاب موضوع پایان‎نامه وقت کافی در نظر بگیرید. مطالعه و تحلیل موضوع زمانبر است. در این زمینه می‌توانید با استاد راهنما و کسانی که قبلاً پایان‎نامه نوشته‌اند مشورت کنید.

 

مرحله دوم: بررسی و تحلیل نکات ظریف در انتخاب موضوع پایان‎نامه

الف) ارزشمند بودن

در انتخاب موضوع مورد علاقه، به ارزشمند بودن موضوع نیز توجه کنید. همه علایق انسان برای تحقیق و پژوهش مناسب نیست. موضوعی که در سطح ملی، منطقه‌ای و یا جهانی ارزشمند باشد مناسب‌تر است. موضوعی جدید و انحصاری را انتخاب کرده و توانایی‌های خود را در نظر بگیرید. امکانات فردی، قدرت تجزیه و تحلیل، توانایی تحقیق در جامعه آماری مورد نظر، توانایی تحلیل آماری و مواردی از این قبیل را قبل از شروع در نظر بگیرید.

ب) منطقی بودن

در انتخاب موضوع پایان‎نامه به ظاهر و فریبندگی آن دقت نکنید بلکه باید موضوعی منطقی و قابل انجام را برای تحقیق انتخاب کنید. تأکید بر کلمات زیبا و ظاهر بدون توجه به منطق در روند پژوهش دشواری‌هایی را ایجاد خواهد کرد. عنوانی ساده و منطقی بهترین انتخاب است.

ج) کاربردی بودن

در ارتباط با پژوهش‌های غیربنیادی، کاربردی بودن بسیار اساسی است. موضوعی انتخاب کنید که امکان استفاده از نتایج آن در کوتاه مدت و یا میان مدت وجود داشته باشد. پژوهش باید بتواند به حل یک نیاز کمک کند.

د) امکان تعریف سؤال یا فرضیه

موضوع انتخابی باید به شکل سؤال تعریف شده باشد تا بر اساس آن بتوان فرضیه‌ای بنا نهاد. موضوع پایان‎نامه ارتباط با سؤال‌هایی مشخص، عینی و هدفمند دارد که مطرح می‌کنید. در نظر داشته باشید برای پاسخ به سؤال‌ها باید راه حل علمی و روش مناسبی را پیشنهاد داد.

ه) امکان عملی اجرای پژوهش

انتخاب موضوع پایان‎نامه آغازی است برای انجام یک پژوهش. امکان اجرای پژوهش را در نظر بگیرید. برای این منظور مطالعات نظری و دستیابی به منابع تحقیق می‌تواند تأثیرگذار باشد. انجام پژوهش نباید با دشواری‌های غیرعادی همراه باشد.

و) شیوه‌های تحقیق

شیوه جمع آوری اطلاعات در زمان تعیین شده را در نظر بگیرید. آیا نیاز به توزیع پرسشنامه و یا مصاحبه با منابع مشخصی را دارید؟ امکان انجام پژوهش را به جهت روش تحقیق و وجود منابع متعدد بررسی کنید.

ز) امکان چاپ مقاله

اهمیت انتخاب موضوع پایان‎نامه هنگامی بیشتر می‌شود که قصد چاپ آن را داشته باشید. یک پایان‎نامه خوب می‌تواند در قالب مقاله چاپ شده و در ژورنال‌های بین‎المللی انتشار یابد و برای دانشجو اعتبار زیادی به همراه بیاورد. چنانچه پایان‎نامه بتواند دانش جدیدی را تولید کرده و پژوهش‌های قبلی را تکمیل کند می‌تواند راهی برای انجام پژوهش‌های بعدی را به وجود آورد.

 

مرحله سوم: تصمیم‎گیری کلی

بر اساس معیارهای مرحله دوم یک فهرست از موضوع‌های مناسب را انتخاب کنید. بر روی تک تک موارد بررسی کرده و منطق را در نظر بگیرید. موضوعات دشوار و غیرقابل انجام را حذف کرده و دو یا سه مورد مناسب را انتخاب کنید.

موضوعات انتخابی را با توجه به منابع اطلاعاتی و وجود استاد راهنما بررسی کنید. چنانچه موضوع در تخصص و علاقه استاد راهنما باشد بسیار مناسب‌تر است. با اساتید راهنما مشورت کرده و در مورد موضوعات پیشنهادی مذاکره کنید. در این مرحله بهتر است از یک استاد راهنما برای گرفتن تأیید اولیه موضوع مناسب اقدام کنید.

محدوده موضوع نهایی را مشخص کنید و سؤالات تحقیق و یا فرضیه‌های مناسب را در نظر بگیرید. استاد راهنما باید فرضیه‌ها و سؤالات تحقیق را تأیید کند. پس از تأیید استاد راهنما می‌توانید موضوع انتخابی را نهایی کنید.

پس از انتخاب موضوع پایان‎نامه، روش تحقیق، جامعه آماری، شیوه نمونه‎گیری، ابزار جمع‎آوری اطلاعات، آزمون‌ها و روش‌های آماری، اجرای مرحله عملی، نگارش مشکلات و محدودیت‌های تحقیق و ارائه پیشنهاد برای تحقیقات بعدی از کارهایی است که می‌بایست تک به تک و با همفکری استاد راهنما انجام دهید.

 

 

 

نرم‎افزار SPSS

اس‌پی‌اس‌اس (SPSS) مخفف: Statistical Package for Social Science نام یک نرم‌افزار رایانه‌ای است که برای تحلیل‌های آماری به کار می‌رود. «اس‌پی‌اس‌اس» مخفف «بسته آماری برای علوم اجتماعی» است. 

SPSS از جمله نرم‌افزارهایی است که برای تحلیل‌های آماری در علوم اجتماعی، به صورت بسیار گسترده‌ای استفاده می‌شود.  افزون بر تحلیل‌های آماری، مدیریت داده‌ها و مستندسازی داده‌ها نیز از ویژگی‌های نرم‌افزار هستند.

اس پی اس اس  (SPSS) به سه مرحله کلی تقسیم می‎شود:

  • وارد کردن اطلاعات به نرم‎افزار
  • انتخاب نوع تحلیل
  • گرفتن خروجی

اولین کاربرد این نرم‎افزار که کاملا مشخص است. دانشجویان یا محققان مختلف، از این نرم‎افزار استفاده می‎کنند تا اطلاعات پرسشنامه‎هایی که تهیه می‎کنند را برای آن‎ها تحلیل و بصورت نمودار و جدول ارائه کند. 

به طور کلی نرم افزار SPSS کاربردهای زیر را دارد:

  1. تهیه خلاصه‌های آماری مانند گراف‌ها، جداول‌، آماره‌ها و …
  2. انواع توابع ریاضی مانند قدر مطلق، تابع علامت، لگاریتم، توابع مثلثاتی و …
  3. تهیه انواع جداول سفارشی مانند جداول فراوانی، فراوانی تجمعی، درصد فراوانی و …
  4. انواع توزیع‌های آماری شامل توزیع‌های گسسته و پیوسته
  5. تهیه انواع طرح‌های آماری
  6. انجام آنالیز واریانس یکطرفه، دوطرفه، چندطرفه و آنالیز کوواریانس
  7. تکنیک‌های تجزیه و تحلیل سری‌های زمانی
  8. ایجاد داده‌های تصادفی و پیوسته
  9. محاسبه انواع آماره‌های توصیفی
  10. انواع آزمون‌های مرتبط با مقایسه میانگین بین دو یا چند جامعه مستقل و وابسته
  11. قابلیت مبادله اطلاعات با نرم‌افزارهای دیگر
  12. پردازش انواع مختلف رگرسیون

 

 

 

راهنمای نمایه‎سازی نشریات در پایگاه‎های معتبر علمی

ﻳﻜﻰ از ﻣﺆﻟﻔﻪﻫﺎى ﭘﮋوﻫﺶ، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ و ﺳﺎبقه آن ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ، اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻤﻰ، ﻛﺎرى ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از اﻧﺠﺎم ﺗﻜﺮار ﻣﻜﺮرات و اﺗﻼف زﻣﺎن و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻧﻤﻰﺑﺎﺷـﺪ. ﻣﻄﻤﺌﻨﺎً آﮔﺎﻫﻰ از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﻛﻪ در ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﻰ ﻣﺎ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻧﻤﻮده‌اﻧﺪ ﺿﻤﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت و اراﺋﻪ آﮔﺎﻫﻰ، در اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺑﺼﻴﺮت ﻣﻰﺑﺨﺸﻨﺪ. ﻣﻄﻤﺌﻨﺎً داﺷﺘﻦ ﺑﺼﻴﺮت ﻛﺎﻓﻰ ﻗﺒﻞ از اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻳﺎ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻋﻠﻤﻰ، ﭼﺮاغ راﻫﻰ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻣﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻴﻢ ﺑﻪ روﺷﻰ ﻣﻨﺎﺳﺐ‎ﺗﺮ و درﺳﺖ‎ﺗﺮ ﻓﺮﺿﻴﺎت و اﻳﺪه ﻫﺎى ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺑﻮﺗﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﮕﺬارﻳﻢ.

ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻰﮔﺮدد ﻛﻪ وﺟﻮد ﻳﻚ ﺑﺎﻧﻚ ﺟﺎﻣﻊ اﻃﻼﻋﺎﺗﻰ از ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﭼﻪ اﻧﺪازه ﻣﻰ‎ﺗﻮاﻧﺪ ﻻزم و ﻛﺎرﮔﺸﺎ ﺑﺎﺷﺪ. ﻳﻌﻨﻰ ﻳﻚ ﻣﺤﻘﻖ زﻣﺎﻧﻰ ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ ﻳﻚ ﭘـﮋوﻫﺶ دﻗﻴﻖ و ﻧﻴﺎزﻣﺤﻮر را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻋﻠﻤﻰ ﺧﻮب و ﺟﺎﻣﻌﻰ دﺳﺘﺮﺳﻰ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن، ﻧﻘﺶ ﭘﺎﻳﮕـﺎه‎ﻫﺎى اﻃﻼﻋﺎﺗﻰ ﭘﺮ رﻧﮓ ﻣﻰﮔﺮدد. ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﻰ دﻗﻴﻖ‎ﺗﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى اﻃﻼﻋﺎﺗﻰ، ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻰشویم ﻛﻪ اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺧـﻮد ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاى از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺧﺮد از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺘﺐ و ﻧﺸﺮﻳﺎﺗﻰ ﻋﻠﻤﻰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻫﺮ ﺟﺎﻳﻰ از اﻳﻦ ﻛﺮه ﺧﺎﻛﻰ ﭼﺎپ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ. اﻳﻦ اﻣﺮ ﮔﻮاﻫﻰ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﺑﻪ ﺳﺰاى ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ در ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ ﺑﺎﻧﻚ ﺟﺎﻣﻊ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ. ﻧﻘﺶ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ از زﻣﺎﻧﻰ ﺷﺮوع ﻣﻰﮔﺮدد ﻛﻪ ﺗﻼش ﻣﻰ‎ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺑـﺎ ﺑﺮرﺳﻰ و ﭼﺎپ ﻣﻘﺎﻻت ﻋﻠﻤﻰ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان و ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ، ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻋﻠﻤﻰ را از ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎى ﺟﺪﻳﺪ ﻋﻠﻤﻰ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ. زﺑﺎن ﻋﻠﻢ، زﺑﺎن ﻣﺸﺘﺮك ﺑﻴﻦ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ و ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﻛﺸﻮرﻫﺎى ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ. وﻗﺘﻰ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻳﻚ ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﺸﺨﺺ و در ﻗﺎﻟﺐ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻋﻠﻤﻰ اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎى ﻋﻠﻤﻰ را ﭼﺎپ و در ﭘﺎﻳﮕﺎهﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻰ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺳﺎزﻧﺪ، در واﻗﻊ ﻣﺮزﻫﺎى ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻰ را در ﻫﻢ ﻛﻮﺑﻴﺪه‌اﻧﺪ و ﻣﺴﻴﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﺮﻗﻰ را ﻫﻤﻮارﺗﺮ ﻧﻤﻮده‌اﻧﺪ.

واﻗﻌﻴﺖ دﻧﻴﺎى اﻣﺮوز ﻣﺎ ﺣﻜﺎﻳﺖ از آن دارد ﻛﻪ ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮش ﻋﻠﻮم راﻳﺎﻧﻪ و ﭘﺪﻳﺪارﺷﺪن اﻳﻨﺘﺮﻧﺖ، دﻳﮕﺮ ﺟﺎﻳﻰ ﺑﺮاى ﺑﻴﺎﻧﺎت ﻣﺤﺪود وﺟﻮد ﻧﺪارد. اﮔﺮ ﻣﻘﺎﻟﻪاى ارزش ﭼﺎپﺷﺪن در ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻋﻠﻤﻰ را دارد ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻮدن آن ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎص ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻰ ﭼﻨﺪان ﻣﻨﻄﻘﻰ و ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﻧﻤﻰ‎ﺑﺎﺷﺪ. اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻧﺸﺎن از اﻫﻤﻴﺖ ﻧﻤﺎﻳﻪ‎ﺳﺎزى ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ دﻧﻴﺎﺳﺖ. در ﺟﺎﻳﻰ ﻛـﻪ ﻳـﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻣـﻰ‎ﺗﻮاﻧـﺪ ﻣﺨﺎﻃﺐﺟﻬﺎﻧﻰ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻮدن آن ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻰ ﻛﻮﭼﻚ‎ﺗﺮ در ﺣﺪ ﻳﻚ ﻛﺸﻮر، ﻧﻪ ﺑـﻪ ﺻـﻼح ﻋﻠـﻢ اﺳﺖ و ﻧﻪ ﺑﻪ ﺻﻼح آن ﻧﺸﺮﻳﻪ. ﭼﻴﺰى ﻛﻪ ﺣﺘﻰ در اﺳﻨﺎد ﺑﺎﻻدﺳـﺘﻰ ﻛﺸـﻮر ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ آن ﺗﻮﺟـﻪ وﻳـﮋه ﺷـﺪه‎اﺳـﺖ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ‎اى ﻛﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﻪ ﺷﺸﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺸﻮر ﻣﻘﺮر ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺷﺸﻢ، ﺗﻌـﺪاد ﻧﺸـﺮﻳﺎت اﻳﺮاﻧﻰ در ﻓﻬﺮﺳﺖ ﮔﺰارش اﺳﺘﻨﺎدى ﻧﺸﺮﻳﺎت در ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺗﺎﻣﺴﻮن روﻳﺘﺮز ﺑﻪ ٧٠ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺎﻻ ارﺗﻘﺎء ﻳﺎﺑﺪ و ﻳﺎ در ﻧﻘﺸﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻰ ﻛﺸﻮر ﻣﻘﺮر ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﺸﺮﻳﺎت اﻳﺮاﻧﻰ ﺑﺎ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ١٦٠ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ٣ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ.

در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ 2000 ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻋﻠﻤﻰ در ﻛﺸﻮر در ﺣﺎل اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻰ‎ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻌﺪودى از اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﺎت در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ ﺣﻀﻮر دارﻧﺪ. ﻃﺒﻖ ﮔﺰارش اﺳﺘﻨﺎدى ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻛﻪ در ﺳﺎل ٢٠١٦ در ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺗﺎﻣﺴﻮن روﻳﺘﺮز ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﻨﻬﺎ ٤٥ ﻧﺸﺮﻳﻪ اﻳﺮاﻧﻰ در ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻧﺸﺮﻳﺎت JCR اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺣﻀﻮر داﺷـﺘﻨﺪ و ﻳﺎ در آﻣﺎر اﻋﻼم ﺷﺪه از ﺳﻮى ﭘﺎﻳﮕﺎه اﺳﻜﻮﭘﻮس ﻧﺸﺎن از ﺣﻀﻮر ﺗﻨﻬﺎ ١٤٠ ﻧﺸﺮﻳﻪ اﻳﺮاﻧﻰ در اﻳﻦ ﭘﺎﻳﮕﺎه ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ دارد ﻳﻌﻨﻰ ﭼﻴﺰى ﻛﻤﺘﺮ از ٨ درﺻﺪ ﻛﻞ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﻛﺸﻮر. اﻣﺎ ﺳﺆال اﺻﻠﻰ ﻛـﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ در ذﻫـﻦ اﻓـﺮاد ﻣﻄﺮح ﺷﻮد اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻠﺖ اﻳﻦ ﺣﻀﻮر ﻛﻢ رﻧﮓ ﻧﺸﺮﻳﺎت در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ ﭼﻴﺴﺖ؟ آﻳـﺎ ﻣﻘـﺎﻻت ﻋﻠﻤﻰ ﭼﺎپ ﺷﺪه در اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﺎت ارزش ﺑﻴﺎن ﺷﺪن در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن را ﻧﺪارﻧﺪ؟ آﻳﺎ اﻳﻦ ﻋﺪم ﺣﻀـﻮر در ﭘﺎﻳﮕـﺎهﻫـﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻋﺪم اﻧﺘﺸﺎر ﺗﻤﺎم ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ داﺧﻞ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻰ ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ؟ ﻳﺎ دﻻﻳﻞ دﻳﮕﺮى ﻫﻤﭽﻮن ﻋﺪم آﺷﻨﺎﻳﻰ ﺑﺎ ﻣﺒﺤﺚ ﻧﻤﺎﻳﻪﺳﺎزى و ﻧﺤﻮه ﻧﻤﺎﻳﻪ ﻧﻤﻮدن ﻧﺸﺮﻳﺎت در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ و ﻳﺎ ﻋﺪم آﺷﻨﺎﻳﻰ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎى اوﻟﻴﻪ ﻻزم ﺑﺮاى ﻧﻤﺎﻳﻪ‎ﺳﺎزى، دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﺣﻀﻮر ﻛـﻢ رﻧـﮓ ﻣﻰ‎ﺑﺎﺷﺪ؟ و ﻳﺎ اﻳﻨﻜﻪ دﻻﻳﻞ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘه دﻳﮕﺮى وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ درﺻﺪد ﻓﻬﻢ آنﻫﺎ و ﭘﻴﺪا ﻛﺮدن راه ﺣﻠﻰ ﺑـﺮاى رﻓـﻊ آنﻫـﺎ ﺑﺮآﻳﻢ؟ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﭘﺎﺳﺨﻰ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاى ﺳﺆاﻻﺗﻰ از اﻳﻦ دﺳﺖ ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ ﮔﺮهﮔﺸﺎى اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ اﺻﻠﻰ در ﺑﺤﺚ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﺑﺎﺷﺪ.

وﺟﻮد ﻫﺰاران ﻣﻘﺎﻟﻪ از داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﻣﺤﻘﻘﺎن اﻳﺮاﻧﻰ در ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﺑـﻴﻦاﻟﻤﻠﻠـﻰ ﺑـﺎ ﺿـﺮﻳﺐ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺑـﺎﻻ و ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺻﺪﻫﺎ ﻣﻘﺎﻟﻪ از ﺑﻴﻦ اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻻت در ﺻﺪر ﻣﻘﺎﻻت داغ و ﭘﺮ اﺳﺘﻨﺎد ﻃﻰ ﻫﺮ ﺳﺎل، ﻧﺸﺎن از اﻳﻦ واﻗﻌﻴﺖ دارد ﻛﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ و ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﻋﻠﻤﻰ اﻳـﺮان اﮔـﺮ ﭘﻴﺸـﮕﺎم در ﻋﺮﺻـﻪ ﻋﻠـﻮم ﺟﺪﻳـﺪ ﻧﺒﺎﺷـﺪ، ﺣـﺪاﻗﻞ ﻛﻢ اﻫﻤﻴﺖ‎ﺗﺮ از ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻧﻤﻰﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺎس اﻳﻦ ﻧﻤﻰﺗﻮاﻧﺪ دﻟﻴﻠﻰ ﺑﺮ ﺣﻀﻮر ﻛﻢرﻧﮓ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﻣﺎ در ﺑﺤﺚ ﻧﻤﺎﻳﻪ‎ﺳﺎزى ﺑﺎﺷﺪ. اﻣﺎ در ﺧﺼﻮص زﺑﺎن اﻧﺘﺸﺎر ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘـﺬﻛﺮ ﺷـﺪ ﺑـﻪﻋﻨـﻮان ﻣﺜﺎل از ﺑﻴﻦ ١٢٤٤ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻋﻠﻤﻰ ﻛﻪ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن ﺗﻴﺮﻣﺎه ١٣٩٦ از ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ وزارت ﻋﻠـﻮم، ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت و ﻓﻨﺎورى ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻪ اﺧﺬ اﻋﺘﺒﺎر ﻋﻠﻤﻰ ﮔﺮدﻳﺪه‌اﻧﺪ، ١٠٣٨ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﻰ و ٢٠٤ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ زﺑﺎن‎ﻫﺎ ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﻣﻰ‎ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ از ﺑﻴﻦ ﻫﻤﻴﻦ ٢٠٤ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻧﻴﺰ ١٩٠ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻋﻠﻤﻰ ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻰ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻰ‎ﮔﺮدند. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﮔﺮ ﻗﺮار ﺑﻮد زﺑﺎن اﻧﺘﺸﺎر دﻟﻴﻞ اﺻﻠﻰ ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻣﺎ در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ١٩٠ ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﭘﺎﻳﮕﺎهﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻰ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺷﻮﻧﺪ.

ﺑﺮرﺳﻰ ﺳﺎﻳﺖ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺣﻀﻮرى ﺑﺎ ﺳﺮدﺑﻴﺮان و ﻣﺘﻮﻟﻴـﺎن ﻧﺸـﺮﻳﺎت ﺣﻜﺎﻳـﺖ از آن دارد ﻛﻪ ﻋﺪم آﺷﻨﺎﻳﻰ ﻣﺘﻮﻟﻴﺎن ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﺑﺎ ﺑﺤﺚ ﻧﻤﺎﻳـﻪ‎ﺳـﺎزى، ﻋـﺪم آﺷـﻨﺎﻳﻰ ﺑـﺎ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎى ﻻزم ﺑـﺮاى ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺳﺎزى، ﻋﺪم آﺷﻨﺎﻳﻰ ﺑﺎ ﻧﺤﻮه ﺛﺒﺖ ﻧﺎم در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒﺮ و از ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻢ‎ﺗﺮ آﺷﻨﺎ ﻧﺒﻮدن ﺑـﺎ ﺧـﻮد ﭘﺎﻳﮕـﺎه‎ﻫـﺎى ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺳﺎز ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ، دﻻﻳﻞ اﺻﻠﻰ اﻳﻦ ﺣﻀﻮر ﻛﻢ رﻧﮓ ﻧﺸﺮﻳﺎت در ﭘﺎﻳﮕﺎه‎ﻫﺎى ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﺑـﻴﻦ‎اﻟﻤﻠﻠﻰ ﻣﻰ‎ﺑﺎﺷـﺪ.

ﻣﻘﺪﻣﻪ

ﻳﻜﻰ از رسالت‌های اﺻﻠﻰ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ، ﺛﺒﺖ و ﻧﺸﺮ یافته‌های ﻋﻠﻤﻰ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع و ﺣـﻮزه ﻫﺮ ﻧﺸﺮﻳﻪ می‌باشد. مطمئنا اﻳﻦ رﺳﺎﻟﺖ زﻣﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﺣﺪ ﻛﻤـﺎل و ﺗﻌـﺎﻟﻰ ﺧـﻮد ﺧﻮاﻫـﺪ رﺳـﻴﺪ ﻛـﻪ ﺑﺘﻮاﻧـﺪ ﻣﺨـﺎﻃﺒﻴﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮى را در ﺟﺮﻳﺎن اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ‎ﻫﺎ ﻗﺮار دﻫﺪ. در ﻋﺼﺮ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﭼﺎپ ﻛﺎﻏﺬى ﻧﺸﺮﻳﺎت ﺑﻪ ﻧﺤﻮى محدودیت‌هایی را ﺑﺮاى ﻧﺸﺮﻳﺎت ﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﺗﻌﺪاد ﻧﺴﺦ ﭼﺎﭘﻰ و ﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﺣﺠﻢ ﻣﻄﺎﻟﺐ اﻳﺠﺎد می‌نمود اﻣـﺎ در ﻋﺼـﺮ ﺣﺎﺿـﺮ، ﻳﻌﻨـﻰ ﻋﺼﺮى ﻛﻪ در آن ﺷﺒﻜﻪﻫﺎى دﻧﻴﺎى ﻣﺠﺎزى و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ شبکه‌های ﮔﺴﺘﺮده اﻳﻨﺘﺮﻧـﺖ در همه‌جا ﺑـﻪ ﻓﺮاواﻧـﻰ و آﺳﺎﻧﻰ در دﺳﺘﺮس می‌باشد اﻳﻦ محدودیت‌ها ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

در دﻧﻴﺎى اﻣﺮوز رواج واژه‌هایی ﻫﻤﭽﻮن نمایه‌سازی، اﺳـﺘﻨﺎددﻫﻰ و ﺿـﺮﻳﺐ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺑـﺮاى ﻧﺸـﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤـﻰ، ﺣﻜﺎﻳﺖ از وﺟﻮد ﻧﻮﻋﻰ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ ﻧﺸﺮﻳﺎت و ﻣﺨﺎﻃﺒﻴﻦ دارد. ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺷﺪن ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ در پایگاه‌های ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺟﻬﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺪاوم ﻧﺸﺮ ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ، اﻣﺮى ﺿﺮورى و ﺣﻴﺎﺗﻰ می‌باشد. اﻣﺎ اﻳﻨﻜـﻪ ﺑـﺮاى ﻧﻤﺎﻳـﻪ ﺷـﺪن ﻧﺸـﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ ﭼﻪ ﻛﺎرﻫﺎ و اﻗﺪاﻣﺎﺗﻰ و در ﭼﻪ مرحله‌ای ﺑﺎﻳﺪ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺴﺎﺋﻠﻰ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻧﺸـﺮﻳﺎت ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ. 

 

اﻫﻤﻴﺖ نمایه‌سازی

ﻣﻨﻈﻮر از نمایه‌سازی ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ به‌صورت ﻛﻠﻰ ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﻮدن ﺷـﺮاﻳﻄﻰ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳـﻚ ﻧﺸـﺮﻳﻪ در سایت‌ها و پایگاه‌های ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﻮﻣﻰ و ﺗﺨﺼﺼﻰ رؤﻳﺖ ﺷﻮد. ﻧﺎﮔﻔﺘﻪ ﭘﻴﺪاﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ دﻳﺪه ﺷﻮد، ﺗﻌﺪاد بازدیدکننده از ﺳﺎﻳﺖ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ و ﻫﻤﻴﻦ اﻣﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﺤﻘﻘـﻴﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮى ﺑﺎ ﻧﺸﺮﻳﻪ آﺷﻨﺎ ﺷﻮﻧﺪ و در ﺻﻮرت ﺗﻤﺎﻳﻞ، ﻣﻘﺎﻻت ﺧﻮد را ﺑﺮاى ﭼﺎپ ﺑﻪ آن ﻧﺸﺮﻳﻪ ارﺳﺎل ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ. ﻣﻄﻤﺌﻨـﺎً ﻫﺮﭼﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻴﺸﺘﺮى ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻻت چاپ‌شده در ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد ﺣﻜﺎﻳﺖ از ﻣﻘﺒﻮﻟﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺸﺮﻳﻪ در ﺑـﻴﻦ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ آن رﺷﺘﻪ دارد.

ازآنجایی‌که ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻋﻠﻤﻰ به‌صورت ﺗﺨﺼﺼﻰ می‌باشند ﻟﺬا ﻃﻴﻒ ﻣﺨﺎﻃﺒﻴﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻧﻴﺰ اﻓﺮاد ﺧﺎﺻﻰ می‌باشند ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻳﻨﻜﻪ ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ در ﭼﻪ ﭘﺎﻳﮕﺎﻫﻰ ﻧﻤﺎﻳﻪ می‌گردد ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ می‌باشد. ﻫـﺮ ﭼـﻪ ﻳـﻚ ﻧﺸـﺮﻳﻪ در پایگاه‌های ﻣﻌﺘﺒﺮﺗﺮ و شناخته‌شده‌تر ﻧﻤﺎﻳﻪ ﮔﺮدد، ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻣﻴﺰان ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﺑﺎزدﻳﺪ ﻣﺨـﺎﻃﺒﻴﻦ اﺻـﻠﻰ ﺧـﻮد ﻗـﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ. اﻣﺎ ﺳﺆاﻻﺗﻰ ﻛﻪ در اﻳﻦ راه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮاى ﻣﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﺎﻳﺪ عبارتند از:

  1. ﺑﺮاى نمایه کردن ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﻴﺰﻫﺎى ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪﻳﻢ؟
  2. ﺑﺮاى ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻛﺎر ﭼﻪ اﻗﺪاﻣﺎﺗﻰ را ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﻴﻢ؟
  1. ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺒﻴﻦ واﻗﻌﻰ ﻣﻌﺮﻓﻰ ﻧﻤﺎﻳﻢ؟
  2. پایگاه‌هایی ﻛﻪ می‌توانیم ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺧﻮد را در آن ﻧﻤﺎﻳﻪ ﻛﻨﻴﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻪ پایگاه‌هایی می‌باشد؟
  1. ﺗﻔﺎوت اﻳﻦ پایگاه‌های نمایه‌سازی در ﭼﻴﺴﺖ؟
  1. ﺳﺆاﻻﺗﻰ از اﻳﻦ دﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻼش می‌گردد در اﻳﻦ اﺛﺮ ﺑﻪ آن‌ها ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﻮد.

مطمئنا ﺑﺮاى ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻛﺎر، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚﺳﺮى اﺻﻮل و ﻗﻮاﻋﺪى را رﻋﺎﻳـﺖ ﻧﻤـاید. به‌عبارت‌دیگر ﻻزم اﺳﺖ اﺑﺘﺪا ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎى اوﻟﻴﻪ و ﻋﻤﻮﻣﻰ ﻛﻪ در اﻛﺜﺮ پایگاه‌های نمایه‌سازی ﻣﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻗـﺮار می‌گیرد، آﺷـﻨﺎ ﺷﻮﻳﻢ ﺗﺎ ﭘﺲ از ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮى آنﻫﺎ، درخواست‌های نمایه‌سازی ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺧـﻮد را در پایگاه‌های ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﻪ ﺛﺒـﺖ ﺑﺮﺳﺎﻧﻴﻢ.

 

اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎى اوﻟﻴﻪ ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ در اﻏﻠﺐ پایگاه‌های نمایه‌سازی

تلاش بر این است که ﻧﻜﺎت ﻣﺒﻬﻢ در ﺧﺼﻮص ﻣﺮاﺣﻞ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﻤﺎﻳﻪ ﺷﺪن رﻓﻊ ﺷﻮد و حداقل‌هایی ﻛﻪ ﻳﻚ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺮاى اﻧﺠﺎم نمایه‌سازی ﺑﺎﻳﺪ رﻋﺎﻳﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ را ذﻛﺮ ﻧﻤـﻮد.

اﻳﻦ حداقل‌ها عبارتند از:

  1. داﺷﺘﻦ ﻋﻨﻮان ﻣﺸﺨﺺ و ﮔﻮﻳﺎ ﺑﺮاى ﻧﺸﺮﻳﻪ؛
  2. داﺷﺘﻦ ﻋﻨﻮان اﻧﮕﻠﻴﺴﻰ ﻣﺸﺨﺺ و ﮔﻮﻳﺎ (درصورتی‌که ﻧﺸـﺮﻳﻪ ﺑـﻪ زﺑـﺎﻧﻰ ﻏﻴـﺮ از زﺑـﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴـﻰ ﻣﻨﺘﺸـﺮ می‌گردد)؛
  3. داﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﻋﻨﻮان ﻣﺨﻔﻒ از ﻧﺸﺮﻳﻪ به‌صورت واﺣﺪ (ﻳﻮﻧﻴﻚ)؛
  4. داﺷﺘﻦ ﻳﻚ آرم ﻣﺸﺨﺺ (اﻳﻦ آرم می‌تواند آرم صاحب‌امتیاز و ﻳﺎ آرم اﺧﺘﺼﺎﺻﻰ ﺧﻮد ﻧﺸـﺮﻳﻪ و ﻳـﺎ ﻫـﺮ دو ﺑﺎﺷﺪ)؛
  5. داﺷﺘﻦ ﺳﺮدﺑﻴﺮ و هیئت ﺗﺤﺮﻳﺮﻳﻪ ﻣﺸﺨﺺ؛
  6. داﺷﺘﻦ ﺷﻤﺎره ﺷﺎﭘﺎ (ISSN) ﭼﺎﭘﻰ و ﻳﺎ اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻰ؛
  7. داﺷﺘﻦ وب‌سایت ﺗﺨﺼﺼﻰ و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺗﻌﺮﻳـﻒ و شاخص‌های ﺳـﺎﻳﺖ اﺳـﺘﺎﻧﺪارد زﻳـﺎد ﻣﻰﺑﺎﺷﺪ در ﺟﺎى ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ آن ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﭘﺮداﺧﺖ)؛
  8. داﺷﺘﻦ دوره ﺗﻨﺎوب اﻧﺘﺸﺎر ﻣﺸﺨﺺ؛
  9. اﻧﺘﺸﺎر به‌موقع و ﺑﺪون ﺗﺄﺧﻴﺮ
  10. داﺷﺘﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ٢٠ ﻣﻘﺎﻟﻪ در ﺷﻤﺎرﮔﺎن ﭼﺎپﺷﺪه در ﻃﻮل ﻳﻚﺳﺎل اﻧﺘﺸﺎر ﻧﺸﺮﻳﻪ؛
  11. داﺷﺘﻦ ﻣﻘﺎﻻت اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﺑﺨﺶﺑﻨﺪىﻫﺎى آن ﺑﻪﺻﻮرت ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ؛
  12. داﺷﺘﻦ ﻳﻚ راﻫﻨﻤﺎى ﻛﺎﻣﻞ و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮاى ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻣﻘﺎﻻت؛
  13. ﭘﺎﻳﺒﻨﺪى ﺑﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻰ و ﻧﺸﺮ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎى ﺟﻬﺎﻧﻰ ﻣﺮﺗﺒﻂ؛
  14. داﺷﺘﻦ ﭼﻜﻴﺪه اﻧﮕﻠﻴﺴﻰ (در ﺻﻮرﺗﻰ‎ﻛﻪ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﻪ زﺑﺎﻧﻰ ﻏﻴﺮ از زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻰ ﻣﻨﺘﺸﺮ می‌گردد)؛
  15. اﺳﺘﻔﺎده از اﻋﻀﺎى هیئت‌علمی ﺧﺎرﺟﻰ ﺑﺎ ﺗﻨﻮع ﻛﺸﻮرى در ﺗﻴﻢ هیئت ﺗﺤﺮﻳﺮﻳﻪ و ﺗﻴﻢ ﻣﺸﻮرﺗﻰ ﻧﺸﺮﻳﻪ؛
  16. داﺷﺘﻦ ﺣﻮزه ﺟﺬب ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮاى ﻣﻘﺎﻻت؛
  17. داﺷﺘﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺑﺮرﺳﻰ و داورى ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮاى ﻣﻘﺎﻻت.

 

 

 

تنوع در هیات تحریریه یکی از اصول اولیه برای نمایه شدن مجله

داشتن هیات تحریریه بین‎المللی (International Diversity) یکی از معیارهای اولیه ذکر شده در اکثر نمایه سازهای معتبر دنیاست. بطوریکه در بسیاری از موارد به عنوان یکی از دلایل اصلی رد شدن یک مجله در مرحله اولیه یا Scientific Evaluation، این موضوع به سردبیر بیان می‎شود.

از یک سو داشتن افراد علمی و آکادمیک به عنوان عضو هیات تحریریه، نقشی مهم و بسزا در ارتقا کیفیت مجله و نمایه شدن آن دارد و از سوی دیگر با توجه به شیوع زیاد هیات تحریریه‎های تشریفاتی این موضوع به عنوان یک نقطه ضعف از سوی ناظران مطرح می‎گردد. در برخی موارد، نمایه‎ساز در مرحله ارزشیابی اولیه به مجله و ناشر به دلیل حضور نام‎های بزرگ و تشریفاتی ایراد گرفته و از این حیث به نوعی مجله را متهم به فریبکاری در درج نام افراد مشهور بدون کارکرد و تنها به دلیل تشریفات نموده است.

لذا اکیدا توصیه می‎گردد در هنگام دعوت از بزرگان هر رشته تخصصی در دنیا، از وی دعوت به حضور موثر و فعال نمایید و دعوت از وی صرفا با هدف پر کردن اسامی بین‎المللی در هیات تحریریه نباشد. سابق بر این رسم بود که هیات تحریریه در یک دسته بندی عرفی به دو گروه: کاری و تشریفاتی تقسیم می‎شدند که با نظارت‎های اخیر نمایه‎سازها به نظر می‎رسد بساط حضور اسامی بزرگ و تشریفاتی در آینده نزدیک در حال برچیده شدن می‎باشد.

جهت دعوت از یک محقق صاحب نام و مهم جهت عضویت در هیات تحریریه مجله می‎بایست موارد زیر بدقت رعایت شوند:

۱. دعوت از سوی سردبیر مجله و با ایمیل رسمی مجله باشد.

۲. دعوت‎نامه رسمی و حاوی اطلاعات دقیق در مورد علت دعوت، انتظار زمانی فعالیت از وی، و نحوه ارائه تسک‎ها و تشویقات مربوطه باشد.

۳. پذیرش نهایی حضور وی منوط به تکمیل رضایت‎نامه کتبی از وی و بررسی سوابق در هیات تحریریه باشد.

همان اندازه که حضور افراد معتبر از کشورهای محتلف در هیات تحریریه حیاتی است به همان اندازه دعوت واقعی از افراد صاحب نام و فعالیت واقعی آن‎ها مهم می‎باشد. نکته دیگر انعکاس صحیح گزارش فعالیت کاربران در وب سایت و عدم تعارفات تشریفاتی برای نگهداشتن اسامی است که حتی زحمت یک بار ورود به وب سایت را به خود نمی‎دهند. زیرا در عمل اثبات گردیده است که افراد تشریفاتی در پاسخ به استعلامات نمایه‎سازها در Scientific Evaluation به راحتی حقیقت تشریفاتی بودن خود را بیان می‎کنند.

 

 

 

تضاد منافع یا Conflict of Interests در مقاله چیست؟

گاهی برخی از ژورنال‌ها در راهنمای نویسندگان به‌طور مشخص از نویسنده مقاله درخواست می‌کنند تا آن‌ها عدم یا وجود تضاد منافع در مقاله را مشخص سازند و همچنین در صورت عدم تضاد منافع مقاله به ژورنال تعهد دهند که این مقاله تضاد منافع ندارد. چنانچه بین منافع نویسندگان و یا منافع نویسنده با سازمان حامی طرح پژوهشی تضاد وجود داشته باشد، اصطلاح تضاد برای آن به‌کار گرفته می‌شود؛ لذا از نویسنده یا نویسندگان انتظار می‌رود منافع چاپ مقاله خود را هم راستا کنند و یا به‌طور مشخص و قبل از چاپ مقاله به افشای تضاد منافع مقاله خود بپردازند.

تضاد منافع به‌عنوان بخشی از اخلاق پژوهش مطرح می‌شود. در واقع از آنجایی که ممکن است در نگارش مقاله چند نفر با هم همکاری داشته باشند و یا مقاله تحت حمایت سازمان یا نهاد خاصی بوده باشد، لازم است تا در خصوص چاپ مقاله در ژورنال خاص و همچنین ترتیب نویسندگان رضایت طرفین موجود باشد.

برخورد ژورنال‌ها با تضاد منافع متفاوت است. برخی از ژورنال‌ها ارسال فرمی تحت عنوان کپی‌رایت یا اظهارنامه و غیره را هنگام ارسال منیواسکریپت ضروری اعلام می‌کنند و بدون این فرم مقاله را وارد فرآیند داوری نمی‌کنند. معمولاً این فرم باید به امضای نویسنده مسئول یا همه نویسندگان برسد. همچنین از نویسندگان مقاله انتظار می‌رود تا اگر پژوهش خود را تحت حمایت سازمان خاصی انجام داده‌اند، آن را در بخش تقدیر و تشکر مقاله ذکر نمایند. همچنین در این فرم نویسنده مسئول باید اذعان کند که مقاله پیش از این در جای دیگری برای چاپ ثبت نشده است و نخواهد شد. جهت جلوگیری از تضاد منافع و مشکلات بعدی، نویسندگان باید به این مطلب در نامه اشاره نمایند.

این فرم ژورنال را از پاسخگویی به اختلافات احتمالی بین نویسندگان مبرا ساخته و به ژورنال اجازه می‌دهد تا سیاست‌های خود را طبق برنامۀ پیش‌بینی‌شده پیش ببرد. لذا از نویسندگان مقاله انتظار می‌رود قبل از ارسال مقاله به توافق منافع برسند.

تضاد منافع در اخلاق پژوهش تفسیر دیگری هم دارد و آن مبین وضعیتی است که منافع شخصی یا اقتصادی بر گزارش‌دهی اصولی و دقیق و شفاف یافته‌های تحقیق ارجحیت می‌یابد و فقط به گزارش گزینشی یافته‌های مورد دلخواه بسنده می‌شود و از بیان یافته‌های چالش‌برانگیز و بدون سود (به لحاظ شخصی، حرفه‌ای یا اقتصادی) پرهیز می‌شود.