مقاله خواندنی

چگونه یك مقاله علمي را خواندني‎تر بنویسیم؟

مارتین گرگوري بیش از یك دهه پیش در مجله "نیچر" نوشت: دو نوع نوشتار علمي وجود دارد: یك نوع براي جلب خواننده و نوع دیگر فقط براي این كه مورد ارجاع قرار گیرد و این نوع دوم مانند یك بیماري عفوني به سرعت در حال گسترش است.

به نظر مي‎رسد در این مقطع زماني نیز تغییرات بسیار محدودي ایجاد شده است. هنوز هم حجم زیادي از مقالات علمي منتشره فقط توسط دانشمندان و محققاني كه به موضوع مقاله علاقه‎مند هستند، مورد مطالعه قرار مي‎گیرد و افرادي كه به مطالعه گذراي مقالات علمي مي‎پردازند، بیشتر به صفحات علمي روزنامه‎ها و مجلات علمي عام مراجعه مي‎كنند.

با وجود مقالات فراواني كه در مورد نحوه نگارش صحیح و قابل فهم براي جلب توجه خواننده‎ها وجود دارد، دانشمندان نباید از فقدان راهنماهاي مناسب براي نحوه نگارش مقالات گلایه داشته باشند.

بسیاري از ژورنالیست‎ها و نویسندگان حرفه‎اي این دو كتاب استاندارد در مورد نحوه نگارش مقاله خوب و علمي را مورد توجه قرار مي‎دهند: اجزاي سبك‎هاي نگارشي و درباره خوب نوشتن حال آن‎كه این كتاب‎ها و كتاب‎هاي مشابه براي بسیاري از دانشمندان ناشناخته‎اند. با وجود این‎كه این كتاب‎ها نحوه نگارش صریح مقالات علمي را به طور دقیق بیان نمي‎كنند ولي از جهت بیان نحوه صحیح سازماندهي مطالب و نگارش مقالات شیوا و حاوي اطلاعات مفید، بسیار با ارزش هستند. مهم‎تر این‎كه این قبیل كتاب‎ها حامل یك پیام مهم هستند كه نویسندگان باید مطالب را براي خوانندگان بنویسند نه براي خودشان. البته هنوز هم بسیاري از مقالات علمي و پزشكي، حاوي مطالب طولاني و مبهمي هستند كه بیشتر خوانندگان و حتي آن‎هایي را كه آگاهي مناسبي به موضوع دارند نیز گمراه مي‎كنند. مسلما محدودیت‎هایي در شكل و ساختار مقالات علمي وجود دارد. در یك مقاله علمي علاوه بر در نظر گرفتن نكاتي كه مورد نظر مجلات علمي مختلف است باید مقدمه، مواد و روش‎ها، نتایج و بحث در مورد نتایج در ارتباط با تئوري اولیه آورده شود. ماهیت مقالات علمي بیان نتایج و بحث بدون خطا (bias)، محدودیت‎هایي را در نحوه نگارش مقاله ایجاد مي‎كند: بیان نتایج در جملات با فعل مجهول (passive) به آن شكل غیر شخصي مي‎دهد و لزوم به كار بردن مراجع مختلف نیز مانع مي‎شود كه متن مقاله به خوبي دنبال شود. با این وجود، این قوانین به قدري انعطاف‎پذیر هستند كه بتوان مقاله‎اي نوشت كه حاوي مطالب مفید و جالب توجه باشد.