نگارش علمی

10 فرمان براي نگارش علمي و جذاب (قسمت اول)

  1. یك تفكر قدیمي در معماري وجود دارد كه مي‎گوید شكل اشیا از عملكردشان پیروي مي‎كند. این تفكر در نگارش هم وجود دارد. بسیاري از دانشمندان عقیده دارند هیچ چیزي مهم‎تر از نتایج مقالاتشان نیست. اما واقعیت این است كه اولین عملكرد مقاله انتقال پیام به خواننده و متقاعد كردن وي به ارزشمند بودن تحقیق انجام شده است بنابراین بهتر است قبل از شروع به نوشتن، در مورد پیام موضوع تأمل شود. حتي بهتر است پیش از نوشتن عنوان مقاله، راجع به نتایج مقاله نیز اندیشیده شود. دانشمندان امروزي كمتر به بیان نتایج خام مي‎پردازند و هدفشان تفسیر و بحث بهتر نتایج است.

یك نویسنده ممكن است موضوعي را در ذهن خود روشن و واضح تصور كند و نیازي به توصیف و تفسیر حس نكند در صورتي‎كه خواننده ممكن است اصلاً چنین تفكري نداشته باشد. تمام تردید‎ها توسط خوانندگان مختلف از این تفكر نویسنده ناشي مي‎شود كه مطلبي كه در اثر بحث و گفتگوي زیاد براي وي مسجل و بدیهي شده است براي خواننده نیز واضح و روشن است. گاهي اوقات، نتایجي كه مربوط به موضوع اصلي نیستند هر قدر هم كه جالب باشند، بهتر است حذف شوند و اگر این نتایج حذف شده مفید و اساسي باشند بهتر است در یك مقاله دیگر مطرح شوند.

یك نوشتار باید یك پرسش اصلي را پاسخ دهد و بي‎توجهي به این موضوع از دلایل شایع بي‎میلي خوانندگان نسبت به مطالب است. این پرسش باید مشخص، جدید، مورد علاقه و استقبال جامعه علمي باشد.

خوانندگان مجلات فوق تخصصي به توضیحات اضافه و طولاني درباره موضوع مورد بحث علاقه‎اي ندارند، در حالي‎كه در مجلات عمومي، براي ایجاد پس زمینه علمي مناسب براي خوانندگان نیاز به توضیحات تكمیلي احساس مي‎شود. به طور كلي دانشمندان باید خود را جاي خوانندگان گذاشته و عمق و جزئیات لازم مطلب را از دیدگاه خوانندگان بررسي كنند.

  1. مورد دیگر استفاده از شیوایي و فن بیان مناسب در حین پیروي از اسلوب مقاله‎نویسي است. دیوید ریس چنین عنوان مي‎كند كه در یك مقاله پزشكي، علمي یا هر نوع دیگر، نویسنده باید با استفاده از لغات متداول سعي كند كه خواننده را نسبت به مطلب نوشته شده متقاعد سازد. در عین حال، علي رغم تلاش براي فصاحت مطالب، هرگز مشاهدات و حقایق ارائه شده در مقالات نباید تحت تأثیر فن خطابه قرار گیرند. به عنوان مثال در یك مقاله ضرورتي براي استفاده از صفات و قیدهاي پیچیده وجود ندارد و در صورتي‎كه بیان نتایج و بحث منطقي و روان باشند، خواننده نیازي به لغات نامفهوم و غیر‎ضروري جهت درك بهتر مطلب احساس نمي‎كند.

كلمات غیر‎ضروري بهتر است حذف شود. یك نگارش پرتوان، معمولاً مختصر و فشرده است. این موضوع در مورد نوشته‎هاي عمومي نیز مصداق دارد. هر قدر در یك نوشته تركیبات طولاني و پیچیده و توضیحات اضافي در پرانتز بیشتر باشد، خوانندگان و حتي علاقه‎مندان به موضوع را از ادامه مطالعه باز مي‎دارد. بهترین و مطمئن‎ترین كار براي جلب توجه خواننده‎ها بیان مطالب به صورت صریح، قطعي و مشخص است.

  1. خوانندگان انتظار دارند هر نوع اطلاعات خاص موجود در یك مقاله را در محل مخصوص آن پیدا كنند. در صورتي‎كه جابجایي‎هاي زیادي در محل‎هاي ارائه اطلاعات ایجاد شود، مثلاً برخي نتایج بدون آن‎كه در قسمت یافته‎هاي مقاله ذكر شده باشند در بحث مورد ارزیابي و تفسیر قرار گیرند، خواننده را سردرگم مي‎كنند. مطالبي كه قرار نیست در قسمت بحث مطرح شود بهتر است از قسمت نتایج حذف شود.
  2. عنوان مهم‎ترین عبارت یك مقاله است. اگر خواننده‎اي اهمیت نوشته‎اي را از عنوان آن برداشت نكند به خواندن آن ادامه نمي‎دهد. عنوان‎هاي طولاني حامل اطلاعات بیشتري هستند ولي توجه كمتري جلب مي‎كنند، به خصوص در افرادي كه با نگاه سریع و گذرا از روي عناوین موجود در فهرست مجلات، مقاله مورد نظرشان را انتخاب مي‎كنند. عنوان‎هاي كوتاه جذاب‎تر هستند ولي ممكن است مفهوم كامل را نرسانند. عناویني كه از لغات ایهام‎دار استفاده مي‎كنند، جذابیت بیشتري براي خوانندگان دارند، ولي نباید به تبیین محتواي اطلاعاتي مطلب بپردازند. در نهایت در هنگام انتخاب عنوان مناسب، باز هم بهتر است نویسنده خود را در جایگاه خواننده قرار دهد.