نکات مهم در نگارش پروپوزال

پروپوزال در واقع یک گزارش کلی از یک کار تحقیقاتی و پژوهشی می‎باشد که طی آن اهداف، فرضیه‎ها، دلایل انجام پژوهش و پیشینه تحقیق ذکر می‎شود. یک پروپوزال بطور کلی از 12 بند تشکیل شده است:

  1. بیان مسئله

بیان مسئله یک توضیح کلی درباره موضوع با ذکر مشکل اصلی و دلایل انتخاب این موضوع است. این بخش می‎تواند در حدود 1 الی 2 صفحه نوشته شود.

  1. اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

چه دلایلی باعث ضرورت انجام این پژوهش یا تحقیق شده‎است؟ هر موضوعی که برای تحقیق یا پژوهش انتخاب می‎شود باید یک دلیل قانع کننده داشته باشد که نشان دهد این موضوع ارزش تحقیق کردن را دارد و اینطور نیست که هر چیزی که به ذهنمان رسید را بعنوان موضوع تحقیق انتخاب کنیم.

  1. اهداف پژوهش

منظور از اهداف پژوهش همان عنوان پژوهش می‎باشد که هدف اصلی پژوهش به‎شمار می‎رود. اگر در کنار هدف اصلی هدف فرعی دیگری نیز دارید که می‎خواهید مورد بررسی قرار دهید، آن را هم ذکر می‎کنید.

  1. سوالات تحقیق

سوالاتی که در نظر دارید تا در پژوهش خود برای آن‎ها پاسخی پیدا کنید را ذکر نمایید. 

  1. فرضیه‎ها

فرضیه در واقع پاسخ احتمالی است که ما برای سوال پژوهش خود تخمین می‎زنیم. 

  1. متغیرهای پژوهش

متغیرها عواملی هستند که تغییر آن‎ها یا تحت تاثیر عوامل دیگر است ( متغیر وابسته) و یا تغییر آن‎ها وابسته به چیزی نیست (متغیر مستقل). 

  1. پیشینه و ادبیات تحقیق (داخلی و خارجی)

منظور از پیشینه، کارها و پژوهش‎های انجام شده در گذشته در ارتباط با موضوع تحقیق می‎باشد. اینکه محققین در گذشته به چه نتایجی رسیده‎اند.

  1. مبانی نظری

منظور از مبانی نظری، تئوری‌ها، نظریه‌ها و مدل‌های علمی‌ است که پژوهشگر به عنوان زیر‎بنای پژوهش خود انتخاب می‌کند تا بدین طریق بتواند نتایج پژوهش خود را در راستای آزمون نظریه یا مدل مورد نظر تبیین کند. این بخش ویژه رشته‎های علوم انسانی می‎باشد.

  1. مدل تحقیق

در اینجا نوع تحقیق خود را باید ذکر کنید. اینکه تحقیق شما میدانی است یا مشاهده‎ای یا .... در واقع مدل رابطه بین طرح نظری (تئوری) و کار جمع‎آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات می‎باشد.

  1. روش تحقیق

روش‎های تحقیق بر اساس هدف به دو دسته پژوهش‎های بنیادی و کاربردی تقسیم می‎شوند.

تحقیق بنیادی: پژوهشی است که به کشف ماهیت اشیاء، پدیده‌ها و روابط بین متغیرها، اصول، قوانین و ساخت یا آزمایش تئوری‌ها و نظریه‌ها می‌پردازد و به توسعه مرزهای دانش رشته علمی کمک می‌نماید. هدف اساسی این نوع پژوهش تبیین روابط بین پدیده‎ها، آزمون نظریه‎ها و افزودن به دانش موجود در یک زمینه خاص است. 

تحقیق کاربردی: پژوهشی است که با استفاده از نتایج تحقیقات بنیادی به منظور بهبود و به کمال رساندن رفتارها، روش‌ها، ابزارها، وسایل، تولیدات، ساختارها و الگوهای مورد استفاده جوامع انسانی انجام می‌شود. هدف تحقیق کاربردی توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است. در اینجا نیز سطح گفتمان انتزاعی و کلی اما در یک زمینه خاص است.

  1. روش گردآوری اطلاعات

منظور از روش‎های گردآوری اطلاعات و داده‎ها، مواردی هستند که نحوه چگونگی یا فرآیند گردآوری داده‎ها را مشخص می‎کند. مثل روش پرسشنامه‎ای، مصاحبه، مطالعه کتابخانه‎ای، مطالعه اسناد و مدارک، مشاهده، آزمایش و غیره.

برای جمع‎آوری داده‎ها نیاز به ابزارهای گردآوری داده‎ها می‎باشد که عبارت است از تجهیزات یا وسایل مورد استفاده جهت گردآوری و ثبت داده‎ها مثل فرم پرسشنامه، چک لیست مصاحبه و مشاهده، فیش، جدول، دوربین، تجهیزات، ثبت نتایج ازمایشگاهی و غیره.

  1. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

پس از گردآوری داده‎های تحقیق، بایستی اطلاعات مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند. البته در مرحله نگارش پروپوزال، فقط یک توضیح مختصر درباره روش تجزیه و تحلیل اطلاعات می‎دهیم و توضیحات کامل را در پایان‎نامه ذکر می‎کنیم. برای اینکه پژوهشگر بتواند داده‎های پژوهش را تجزیه و تحلیل و سپس تفسیر کند، باید از روش‎های آماری استفاده نماید. هر موضوعی در رشته‎های مختلف، روش‎های آماری و نرم‎افزار‎های تجزیه و تحلیلی مخصوص به خود دارد که بایستی با آن‎ها آشنا شوید. مثل نرم افزار SPSS که کاربرد زیادی در تجزیه و تحلیل آماری در انواع مطالعات دارد.