روش های جمع آوری اطلاعات

روش های جمع آوری اطلاعات

یکی از مهمترین بخش های انجام یک پژوهش جمع آوری اطلاعات است که در صورتی که به درستی و به شکل منظم انجام پذیرد، تجزیه و تحلیل داده ها سریع تر و با دقت بیشتر انجام می گیرد. برای جمع آوری اطلاعات عموما از چهار روش استفاده می شود:

استفاده از اطلاعات موجود

گاهی برای انجام تحقیق بایستی از اطلاعات و مدارک موجود استفاده کرد و نیازی به بدست آوردن داده های جدید نیست. در این روش می توان از پرونده های بیمارستانی، اطلاعات مربوط به سرشماری و …. که موجو هستند بهره جست.

مزایا: ارزان بودن بدلیل موجود بودن اطلاعات، صرفه جویی در وقت و امکان ارزیابی روند موضوع مورد بررسی در گذشته که در مطالعات گذشته نگر حائز اهمیت است.

معایب: از مهمترین اشکالات این روش نقص در اطلاعات است. قدیمی و کهنه بودن اطلاعات هم در برخی موارد مطرح می گردد. همچنین گاهی ملاحظات اخلاقی مانع دستیابی به اطلاعات مورد نظر می شود.

مشاهده ای

در این روش رفتار و مشخصات موجودات زنده، اشیا و یا پدیده ها به دقت ملاحظه و ثبت می گردد. مشاهده منظم در تحقیق بسیار ضروری می باشد لذا بایستی:

  • به هدف تحقیق مرتبط باشد.
  • نحوه عمل از قبل مشخص و تنظیم شده باشد.
  • به دقت و منظم ثبت شود.
  • میزان اعتبار و صحت انجام آن قابل سنجش و بررسی باشد.

این روش به دو صورت مشاركتی و غیر مشاركتی انجام می پذیرد که در روش مشارکتی شخص مشاهده کننده در موضوع مشاهده شرکت دارد و در همان حال مشاهده صورت می گیرد. در روش دیگر مشاهده گر پدیده مورد مشاهده را بدون آنكه خود دخالتی در آن داشته باشد ملاحظه می كند که ممکن است آشکارا و یا به صورت مخفیانه ثبت اطلاعات انجام گردد.

مزایا: امکان بررسی جزئیات موضوع، امکان آزمایش صحت اطلاعات با وسایل دیگر، کوتاه بودن زمان جمع آوری اطلاعات و اعتبار علمی بالای اطلاعات از مزایای این روش است. همچنین این روش برای جمع آوری اطلاعات زمینه ای مناسب است.

معایب: تاثیرگذار بودن حضور مشاهده گر بر روند فعالیت مورد مشاهده و نیز اثرگذاری تمایلات شخصی مشاهده گر و میزان توانائی او در مشاهده و ثبت دقیق فعالیت مورد مشاهده از معایب این روش می باشد. همچنین عوامل محیطی بر نوع و روش گرد آوری اطلاعات موثر است. استاندارد كردن و طبقه بندی اطلاعات مشكل است (بویژه در ثبت رفتار انسانی). مشكلات اخلاقی در مشاهده اعمال شخصی وجود دارد. برای نمونه های زیاد، وقت گیر و پر هزینه است.

مصاحبه

در این روش به صورت حضوری یا غیر حضوری از افراد یا گروهی از آنان پرسش می شود. مصاحبه ها با توجه به میزان انعطاف پذیری و نحوه اجرای آن طبقه بندی می شوند.

مهمترین انواع مصاحبه:

مصاحبه انعطاف پذیر یا آزاد: چارچوب و حدود پرسش مشخص ولی زمان و توالی سوالات به سلیقه مصاحبه گر بستگی دارد. در این حالت رفتار آزمودنی طبیعی تر است و اطلاعات واقعی تری بدست می آید.

مصاحبه با انعطاف پذیری متوسط یا منظم: از پرسشنامه ای با پرسش های مشخص و توالی ثابت استفاده می شود، اما عموما پرسش ها به صورت باز هستند.

مصاحبه با انعطاف ناپذیر یا پرسشنامه همراه با مصاحبه: از پرسش های مشخص و با توالی استاندارد استفاده می شود. پاسخها ثابت و از قبل پیش بینی و طیقه بندی شده اند و معمولا پرسش ها به صورت بسته هستند.

مزایا: قابل استفاده برای كم یا بی سوادان و كودكان و بیماران، امكان روشن كردن مفهوم سوالات و در مقایسه با مشاهده درصد بیشتری از پاسخ ها بدست می آید.

معایب: وقت گیر و پرهزینه بودن، در مقایسه با روش مشاهده ثبت وقایع ناقص تر است و طبقه بندی و آنالیز اطلاعات در هنگامی كه سوالات باز هستند مشكل است.

پرسشنامه

دسته ای از پرسش ها كه براساس اصولی خاص تدوین گردیده و به صورت كتبی به اشخاص ارائه می شود. هدف از تهیه پرسشنامه به دست آوردن اطلاعات معین در مورد موضوعی خاص است و امکان مطالعه نمونه های بزرگ را فراهم می آورد.

برای کسب اطلاعات صحیح و قابل تعمیم بایستی به کیفیت تنظیم پرسشنامه دقت شود. پرسشنامه ها براساس نحوه اجرای آنها و نوع سوالاتشان دسته بندی می شوند.

طبقه بندی براساس ماهیت پرسشنامه: پرسشنامه باز (سوالات باز هستند و می توان برای آنها توضیح داد، اطلاعات دقیق تر، كامل تر و با ارزش تر ولی طبقه بندی و نتیجه گیری مشکل تر است)، پرسشنامه بسته (سوالات دارای گزینه بوده و طبقه بندی و آنالیز آسانتر است ولی اطلاعات به دقت و کاملی پرسشنامه باز نیست)

طبقه بندی براساس نحوه اجرا: پرسشنامه همراه با مصاحبه (همان مصاحبه انعطاف ناپذیر است)، پرسشنامه خود ایفا (پرسشنامه در اختیار فرد قرار می گیرد و فرد به تنهائی و یا گروهی پرسش را پاسخ می دهند)، پرسشنامه پستی (از طریق پست ارسال شده و پس از تکمیل عودت داده می شود)، پرسشنامه الكترونیك (با استفاده از شبکه های اطلاع رسانی و اینترنت اقدام به ارسال پرسشنامه الکترونیک برای افراد کرده و پاسخ ها با پست الکترونیک برای محقق ارسال می شود. در مواردی افراد پرسشنامه را چاپ کرده و پس از پاسخدهی با پست باز می گردانند.)

مزایا: عدم نیاز به مصاحبه گر، ساده و ارزان، سادگی طبقه بندی و آنالیز، دقت بیشتر پاسخ ها بدلیل محرمانه ماندن افراد، امكان انجام مطالعات بزرگ و یكسانی شرایط در هنگام تكمیل

معایب: عدم قابلیت استفاده برای بی سوادان، امکان ارائه تصویر كاذب توسط فرد از خود، عدم درک مفهوم سوال و كاهش درصد پاسخ های رسیده در پرسشنامه پستی

برای دریافت مشاوره درخصوص مناسبترین روش جمع آوری داده ها با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

روش های جمع آوری اطلاعات

دیدگاهتان را بنویسید

بازگشت به بالا
فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس