چرا نشریات دارای دسترسی آزاد استنادهای بیشتری دریافت می کنند

در بین روش های انتشار، دسترسی آزاد (Open Access) دارای محبوبیت بسیاری می باشد. در سال های اخیر، بسیاری از نهادهای بزرگ به منظور تغییر روش انتشار مجلات به دسترسی آزاد فشار زیادی را اعمال کرده اند. به عنوان مثال انجمنی متشکل از 11 آژانس سرمایه گذاری اروپایی در طرحی کلیه دریافت کنندگان منابع مالی را موظف کرده است که مقالات خود را در این نوع مجلات منتشر کنند. طرفداران این نوع نشر معتقد هستند که این روش، بسیار عادلانه تر است زیرا باعث دسترسی عموم به علم و پژوهش می شود. اما آیا برای پژوهشگرانی که در مجلات دسترسی آزاد مقالات خود را منتشر می کنند نیز مزایایی وجود دارد؟ در این مطلب مطالعاتی را بررسی می کنیم که نشان می دهند مقالات و کتاب های با این نوع دسترسی دارای نرخ بالاتر استناد نسبت به دیگر روش های انتشار هستند.

چرا نشریات دارای دسترسی آزاد استنادهای بیشتری دریافت می کنند
چرا نشریات دارای دسترسی آزاد استنادهای بیشتری دریافت می کنند

استناد به مقالات دسترسی آزاد و اطلاعات بیشتر

هرچه مقالات دسترسی آزاد بیشتری منتشر شوند، داده های بیشتری در دسترس قرار می گیرند. در سال 2014، شبکه اطلاعات پژوهشی میزان ترافیک وب را در بیش از 700 مقاله منتشر شده در مجله علوم تلفیقی Nature Communications  آنالیز کرد. طی یک دوره شش ماهه آن ها دریافتند که مقالات دسترسی آزاد دو برابر تعداد مواردی که فقط از طریق اشتراک در دسترس هستند، مشاهده می شوند.

افزایش کتاب های علمی دسترسی آزاد

تأثیرات مثبت دسترسی آزاد فراتر از مقالات ژورنالی است. رونالد اسنیجر، دانشجوی دکترا از دانشگاه لیدن تاثیرات تهیه کتب دانشگاهی قابل استفاده از طریق دسترسی آزاد را بررسی کرده است. وی دریافت که کتاب های دسترسی آزاد دارای 10٪ استناد بیشتری نسبت به کتاب های غیر دسترسی آزاد می باشند. همچنین تحقیقات او نشان داد که تهیه کتاب از طریق دسترسی آزاد تأثیر ناچیزی در فروش نسخه های چاپی دارد. در همین زمان در کشورهای در حال توسعه مانند اندونزی، هند و چین نرخ دانلود کتاب های دسترسی آزاد بالاتر بود. اسنیجر همچنین نشان داد که دسترسی آزاد باعث در دسترس قرار گرفتن تحقیقات علمی در سطح جهانی می شود. این نتایج با نتایج تحقیق راهنمای نشریات با دسترسی آزاد (DOAJ) در سال 2018 که نشان دهنده رشد دسترسی آزاد در اندونزی و سایر کشورهای در حال توسعه بود مطابقت داشت.

اسنیجر تنها کسی نیست که به این موضوع توجه کرده است. مجله معتبر Springer Nature نیز چگونگی تاثیر دسترسی آزاد بر استفاده از کتاب های علمی را بررسی کرده است. بر اساس آن مشخص شده است كه كتاب های دسترسی آزاد معمولا هفت بار دانلود می شوند و ده بار به صورت آنلاین ذکر می شوند. درنتیجه 50٪ بیشتر از كتاب های غیر دسترسی آزاد استناد می شوند. این مطالعه که طی یک دوره چهار ساله انجام شد با وجود محدودیت هایی، اما چشم انداز امیدوار کننده ای برای نویسندگانی که تصمیم به انتشار از طریق دسترسی آزاد دارند را ارائه می دهد.

چشم انداز

پیش از آنکه دسترسی آزاد تبدیل به معیاری جدید شود، با موانع زیادی روبرو است. یکی از موارد بسیار مهم هزینه ای است که نویسندگان هنگام انتشار باید متحمل شوند.

با این حال، گرایش به انتشار دسترسی آزاد در بین محققان بسیار بالا است. مجله Springer Nature نوعی نظرسنجی در بین اساتید دانشگاه انجام داد که بر اساس آن، به دلایل زیادی ازجمله افزایش انتشار مقالات و دسترسی آسان به تحقیقات، آن ها دسترسی آزاد را ترجیح می دادند. همچنین نگرانی های اخلاقی نیز نقش مهمی ایفا می کند. هلن لوئیز آکرز، رییس عدالت اجتماعی جهانی در دانشگاه سالفورد نیز نظری مشابه دارد. وی معتقد است که انتشار کتابی در مورد توسعه بین المللی که مردم کشورهای در حال توسعه قادر به خواندن آن نیستند غیراخلاقی است. بنابراین، تمامی این نتایج نشان می دهند مجلات دسترسی آزاد برای انتشار نتایج تحقیق، گزینه بهتری می باشند.

چرا نشریات دارای دسترسی آزاد استنادهای بیشتری دریافت می کنند

دیدگاهتان را بنویسید

بازگشت به بالا
فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس